شهرستان مشهد واقع در پهنه جغرافیایی استان خراسان رضوی با وسعت تقریبی 1045 کیلومتر مربعاز شمال به کلات ، از شمال غرب به شهرستان درگز ، از غرب به نیشابور و چناران ، از جنوب به تربت حیدریه و از شرق به سرخس و تربتجام محدود میشود . مهمترین ارتفاعات این ناحیه را هزارمسجد در شمالشرق و شرق و رشتهکوه بینالود در غرب و جنوب غربی آن شکل میدهد . اقلیم طبیعی شهرستان مشهد دارای آب و هوای معتدل است .
پیشینه شهر مشهد شهر مشهد در میان جلگهای وسیع قرار گرفته که این جلگه تقریباً در برگیرنده همان ناحیه توس باستان است . روستای سناباد و سپس شهر کوچک نوغان از جمله آبادیهای این ناحیه به شمار میرفتند . پس از به شهادت رسیدن امام رضا (ع)در سال 203 ه . قپیکر ایشان در باغ توس در دهکده سناباد به خاک سپرده و از آن پس این شهر مشهد الرضانامیده شد . بنا به ارادت شیفتگان بارگاه رضوی اماکن متعددی در جوار مرقد مطهر ساخته و شهر مشهد توسعه یافت . بافت تاریخی شهر که اکنون قسمتی از آن باقی است به مرکزیت آستان قدس رضوی تا شعاع سه تا چهار کیلومتر در پیرامون آن هنوز قابل شناسایی است ؛ این بافت به محوریت بالا خیابان در شمال و پایین خیابان در جنوب از یادگاریهای دوران صفوی است .
مجموعه فرهنگی تاریخی توس
هارونیه بنای عظیم هارونیه به فاصله حدود نیم کیلومتری از آرامگاه حکیم فردوسی قرار گرفته است و خانقاه یا گورگاهی است که در سده هشتم هجری بر روی بناهای کهن شهر تابران بنیان گردیده است . در کنار این بنا ، سنگ یادبود امام محمد غزالی از عرفای سده پنجم و ششم هجری جلب نظر میکند .
آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی منصور بن حسن ملقب به ابوالقاسمفردوسی در سال 329 ه . قدر پاژ به دنیا آمد . وی از نجیبزادگان توس بود که شاهنامه را در شصتهزار بیت با مزمون داستانهای اسطورهای و ملی ایرانیان به نظم درآورد وی سالهای پایانی عمرش را در بینوایی به سر برد و سرانجام در سال 411و بنا به قولی در سال 416 ه . ق در توس دیده از جهان بست . پیکر حماسه سرای ایران را پس از وفاتش غریبانه نزدیک به دروازه رزان در باغ شخصی خویش به خاک سپردند . در سال 1313 شبه همت انجمن آثار ملی بنائی بر مزارش ساخته شد که به دلیل نواقص معماری و فنی ، ساختمان آرامگاه فعلی با الهام از مقبره کوروش در پاسارگاد در سال 1345 شبا زیربنای 945 متر مربعجایگزین آن گردید . نقش برجستههای هفتخوان رستم متعلق به استاد صدیقیزیبایی خاصی را به فضای داخلی مقبره حکیم داده است . آرامگاه نادر شاه افشار نادر شاه افشار مؤسس سلسه افشاریان در زمان خود با رشادت ایران را از انحطاط صفویان و تسلط افاغنه نجات بخشید اما به دلیل تغییر رفتار در اواخر عمر به سال 1160 ق به دست سردارانش به قتل رسید . مقبره نادر در چهار راه شهدا شهر مشهد واقع شده است . بنای فعلی آرامگاه به سعی و اهتمام انجمن آثار ملی در سال 1355شدر باغی به مساحت 15460متر مربعبا طرح مهندس هوشنگ سیحونبنیان گردید . این بنا مشتمل بر اتاق آرامگاه ، تالارهای پذیرایی ، باغ ، محوطه زیبا و آب نمائی چشمنواز است . مجسمه نادر سوار بر اسب از آثار هنری استاد صدیقی بوده که ریختهگری آن در ایتالیا به انجام رسیده . همچنین مقبره سرباز فداکار ایران کلنل محمد تقی خان پسیاننیز در محوطه باغ آرامگاه قرار دارد . بنای تاریخی گنبد سبز از آثار شاخص معماری تاریخی دوره صفویه در شهر مشهد بنای گنبد سبز است که در میدانی به همین نام در امتداد خیابان آخوند خراسانی واقع است . فضای داخلی بقعه مشتمل بر چهار ایوان می باشد که هر یک به درگاههایی منتهی میشود ؛ احتمالاً این گنبد در سال 1036 قبنیان گردیده و در سالهای 1055 یا 1058قنیز تکمیل و تزیین شده است . این بنا مدفن شیخ محمد مؤمن از عرفای دوره صفوی است .
باغ خونی تنها باغ ایرانی باقیمانده در مشهد موسوم به باغ خونی در خیابان عنصری این شهر به وسعت 5/6 هکتارواقع شده است . این مکان در گذشته دارای سه عمارت مستقل بوده که بخشهایی از آن تخریب شده است . بنابر روایات تاریخی در سال 1330 ش از محل این باغ توسط روسها حرم رضوی گلوله باران گردید .
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
